Ormanlardaki karbon birikiminin konumsal ve zamansal değişiminin incelenmesi: Daday planlama birimi örneği

Ahmet Salih Değirmenci, Hayati Zengin
201 51

Öz


Artan ve çeşitlenen doğal kaynaklara talebin karşılanmasına yönelik olarak orman ekosistemlerinin kapasitelerinin zorlanarak tahrip edilmesi, biyolojik çeşitliliğin azalması, kirlilik ve küresel ısınma gibi pek çok sorunun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Küresel ısınmanın sebebi olarak sanayileşme ve arazi kullanım değişiklikleri sonucu atmosfere salınan CO2 miktarının artması gösterilmektedir. Orman ekosistemleri karbon havuzudur ve küresel ısınmanın etkisinin azaltılmasına önemli katkı yapmaktadır. Bu nedenle, orman ekosistemlerinde depolanan karbon miktarının değişiminin belirlenmesine yönelik çalışmalar son dönemlerde yaygınlaşmıştır. Bu çalışma kapsamında, Daday planlama biriminin 1970, 1990, 1999 ve 2012 yıllarına ait toprak üstü ve toprak altı biyokütleye bağlı karbon depolama kapasitesinin zamansal ve konumsal olarak nasıl bir değişim gösterdiği, ArcGIS 10.2TM yazılımı kullanılarak belirlenmiş ve karbon depolama haritaları oluşturulmuştur. 1970 ve 2012 yılları arasında karbon miktarının yaklaşık 871 bin ton, biyokütle miktarının da yaklaşık 1.1 milyon m3 arttığı görülmüştür. Yıllara ait değerler incelendiğinde özellikle verimli ormanlardaki biyokütle ve karbon birikimi miktarlarında gözle görülür bir artış olduğu belirlenmiştir. Biyokütle ve karbon birikimindeki bu artışlar bozuk orman alanlarının azalması ve verimli orman alanlarının artmasından kaynaklanmaktadır.


Anahtar kelimeler


ArcGİS, daday, karbon, biyokütle, zamansal değişim

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.17474/acuofd.62812

Referanslar


Asan Ü (1995) Global İklim Değişimi ve Türkiye Ormanlarında karbon Birikimi. İ.Ü. Orman Fakültesi Dergisi, Seri B, İstanbul

Asan Ü, Destan S, Özkan U.Y (2002) İstanbul Korularının Karbon Depolama, Oksijen üretime ve Toz Tutma Kapasitelerinin Kestirilmesi, Orman Amenajmanında Kavramsal Açılımlar ve Yeni Hedefler Sempozyumu, İ.Ü Orman Fakültesi, s. 194-202, İstanbul.

Asan Ü, Yeşil A, Özdemir İ, Sağlam S (2005) Ormanlarda karbon birikimi ve yıllık değişiminin belirlenmesinde başvurulan temel yaklaşımlar. Türk Ormancılığında Uluslararası Süreçte Acil Eyleme Dönüştürülmesi Gereken Konular, Mevzuat ve Yapılanmaya Yansımaları Sempozyumu, TMMOB Orman Mühendisleri Odası, 22–24 Aralık 2005, Antalya, s.243–257.

Anonim (2010) Daday Orman İşletme Şefliği Fonksiyonel Orman Amenajman Planı (II. Yenileme)

Anonim (2015) Orman Genel Müdürlüğü, Orman İdaresi ve Planlama Dairesi Başkanlığı, Türkiye Orman Varlığı-2015, Ankara.

Backeus S, Wikström P, Lamas T (2005) A model for regional analysis of carbon sequestration and timber production. Forest Ecology and Management, 216, 28–40

Başaran M, (2004) Türkiyenin Organik Karbon Stoğu, HR. Ü.Z.F.Dergisi, 8 (3/4):31-36

Birdsey RA, Lewis GM (2003) Carbon in U.S. Forest and Wood Products, 1987-1997: State –by-State Estimates, United States Department of Agriculture, Northeastern Research Station, General Technical Report NE-310, 42p.

Birdsey RA (1992) Carbon storage and accumulation in United States forest ecosystems. United States Department of Agriculture Forest Service GTR WO-59

Brown S (1997). Estimating biomass and biomass change in tropical forests: A primer. FAO Forestry Paper 134. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization

Brown S, Schroeder P, Kern J (1999). Spatial distribution of biomass in forests of the eastern USA. Forest Ecology and Management, 123, 81–90

FRA (Global Forest Resources Assessment) (2010) Country Report Turkey, (www.fao.org/forestry/fra), Rome

IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) (2003) Good practice guidance for land use, land-use change and forestry IPCC/OECD/IEA/IGES, Hayama, Japan

Keleş S, Başkent EZ (2006) Orman Ekosistemlerindeki Karbon Değişiminin Orman Amenajman Planlarına Yansıtılması: Kavramsal Çerçeve ve Bir Örnek Uygulama (1. Bölüm), Orman ve Av Dergisi, 83, 2, 36-41

Kurz WA, Apps MJ (1993) Contribution of northern forests to the global carbon cycle: Canada as a case study. Water, Air and Soil Pollution, 70, 163–76

Krankina ON, Harmon ME, Winjum JK (1996). Carbon storage and sequestration in the Russian forest sector. Ambio, 25, 284–288

Lanly JP (1997). Ormancılık ve Orman Kaynakları, XI. Dünya Ormancılık Kongresi Bildiriler Kitabı, 13-22 Ekim 1997, Antalya, Cilt:1, 2-12.

Özçelik R (2005) Değişik Statülerdeki Bazı Korunan Alanlarda Karbon Depolama ve Oksijen Üretiminin Tahmini, S.D.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Cilt:9, Sayı:1, s.86-94

Raev I, Asan Ü, Grozev O (1997) Türkiye ve Bulgaristan Ormanlarının Topraküstü Biyokütlesinde CO2 Depolanması, XI. Dünya Ormancılık Kongresi Bildirileri, Cilt:1, s.103-110, 13-22 Ekim, Antalya.

Seçkin B (1995) Amenajman ve Silvikültür İlişkisi, Ekonomi-Ekoloji İlkesine Uygun Orman İşletmeciliği Özlemim, Orman Mühendisliği Dergisi, 2, 25-27.

Sivrikaya F, Keleş S, Çakır G (2007a) Spatial distribution and temporal change of carbon storage in timber biomass of two different forest management units. Environmental Monitoring and Assessment, 132:429-438

Sivrikaya F, Bozali N (2012) Karbon Depolama Kapasitesinin Belirlenmesi: Türkoğlu Planlama Birimi Örneği, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, Cilt:14, Özel Sayı, s.69-76

Tolunay D, Çömez A (2008) Türkiye ormanlarında toprak ve ölü örtüde depolanmış organik karbon miktarları. Hava Kirliliği ve Kontrolü Ulusal Sempozyumu Bildiri Kitabı, Hatay

Tolunay D (2011) Total carbon stocks and carbon accumulation in living tree biomass in forest ecosystems of Turkey, Turkish Journal Agriculture Forest, 35, s.265-279

Yolasığmaz HA (2004) Orman Ekosistem Amenajmanı Kavramı ve Türkiye’de Uygulaması, Doktora Tezi, K.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon