Uludağ Göknarı’nda (Abies bornmülleriana mattf.) bazı fidan karakterleri bakımından genetik çeşitlilik

Süleyman Gülcü, Nil Dilek Özbedel
238 55

Öz


Bu çalışmada; Uludağ Göknarı’nın doğal yayılış alanlarından örneklenen 5 populasyon ve her populasyonda 20 olmak üzere toplam 100 aileye ait fidecik ve 2+0 yaşlı fidan karakterleri bakımından genetik varyasyonlar belirlenmiştir. Ayrıca, elde edilen sonuçların karşılaştırılması amacıyla Doğu Karadeniz Göknarı (Abies nordmanniana Stev.) ve Toros Göknarı’ndan da (Abies cilicica Kotschy.) birer populasyon (her birinden 20 aile)  çalışmaya dahil edilmiştir. Deneme, Ankara İlyakut Orman Fidanlığı açık alan koşulları altında kurulmuştur. Türlere ve populasyonlara ait fidecikler ile bu fideciklerden gelişen 1+0 yaşlı fidanlarda kotiledon sayısı (KS), epikotil boyu (EB) ve hipekotil boyu (HB); iki yaşlı fidanlarda ise fidan boyu (FB), kök boğazı çapı (KBC), tomurcuk bağlama zamanı (TB) ve tomurcuk patlatma zamanı (TP) ölçüm ve gözlemleri yapılmıştır. Bu kapsamda birey ve aile düzeyindeki kalıtım dereceleri ile bazı genetik parametreler ve karakterler arası genetik fenotipik korelasyonlar tahmin edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, iki yaşlı fidan özelliklerinin tümü bakımından populasyon içi (aileler arası) farklılıklar önemli çıkarken, kök boğazı çapı ve tomurcuk bağlama zamanı bakımından populasyonlar arası farklılıklar önemsiz, fidan boyu ve tomurcuk bağlama zamanı bakımından da türler arası farklılıklar önemsiz düzeyde bulunmuştur. Aynı zamanda çalışılan fidecik ve fidan özellikleri bakımından orta ve yüksek düzeyde birey ve aile kalıtım dereceleri [0.09(KS)<hi2<0.193(FB); 0.201(KS)<hf2 <0.529(EB)] tahmin edilmiştir.


Anahtar kelimeler


Uludağ Göknarı, Fidecik ve Fidan Özellikleri, Genetik Çeşitlilik, Kalıtım Derecesi, Genetik Korelasyon

Tam metin:

PDF


DOI: http://dx.doi.org/10.17474/acuofd.55824

Referanslar


Ak A, Yücel E, Ayan S (2012) Relationship between seed germination and catalase enzyme activity of Abies taxa from Turkey, Kas-tamonu University Journal of Forestry Faculty 12(3): 185-188

Burdon RD (1982) The roles and optimal place of vegatative propaga-tion in tree breeding stategies, In: Breeding Stategies Including Multiclonal Varieties, Proc IUFRO Joint Meeting Working Par-ties on Genetics, 6-10 September, Sensenstein, 66-83

Çalışkan S (2006) Doğal kızılçamlarda (Pinus brutia ten.) populasyon-lar arası ve içi genetik çeşitlilik. Journal of the Faculty of Fo-restry Istanbul University 56(1): 169-196

Çiçek F (2000) Kazdağındaki Doğal Abies equitrojani Aschers. Et Sint. Populasyonlarının Adaptif Fidan Karakterlerindeki Genetik Çe-şitlilik. Doktora Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Fen Bilim-leri Enstitüsü, 144s, Ankara

Edwards DGW (1981) Improving seed germination in Abies. Proc. Int. Plant Propag Soc J Seed Tech 31: 69- 78

Edwards DGW (1982) Collection, processing, testing and storage of true fir seeds: a review. In: Oliver CD, Kenady RM, eds. Procee-dings, Symposium on the Biology and Management of True Fir in the Pacific Northwest; 1981; Seattle/Tacoma, WA. Contrib. 45. Seattle: University of Washington, Institute of Forest Reso-urces: 113B137

Falconer DS (1981) Introduction to Quantitative Genetics, 2 nd Edi-tion, Longman Inc. Group U.K. Limited, 340

Falconer DS (1989) Introduction to Quantitative Genetics, Longman Scientific Technical, Longman Group U.K. Limited, 438

Falconer DS, Maccay TFC (1996) Introduction to Quantitative Gene-tics, 2 nd Edition, Longman Inc. Group U.K. Limited, 4. Edition, 464

Gülcü S (2002) Göller yöresi Anadolu karaçamında populasyonlar arası ve populasyon içi genetik çeşitlilik, Doktora Tezi, Karade-niz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon, 155 s

Işık K (1989) Gen kaynakları ve çevre korunmasındaki yeri, çevre ve ormancılık, Doğa ve Çevre Koruma Kültür Dergisi, 5(5):37-42

Işık K, Kara N (1997) Altitudinal variation in Pinus brutia Ten. and its implication in genetic conservation and seed transfer in sout-hern Turkey. Silvae Genetica 46(2/3): 113-119

Işık F (1998) Kızılçamda (Pinus brutia Ten.) Genetik Çeşitlilik, Kalıtım Derecesi ve Genetik Kazancın Belirlenmesi. Batı Akdeniz Or-mancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten No,12, 211

Karaşahin H, Tulukçu M, Şengün S, Nur M (2001) Doğu Karadeniz göknarı (Abies nordmanniana (Stev.) Spach.) kozalaklarının to-hum verimi, Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Orman Bakanlığı Orman Ağaçları ve Tohumları Islah Araştırma Müdürlüğü, Anka-ra

Ledig FT (1986) Conservation strategies for forest gene resources, Forest Ecology and Management 14: 77-90

Lindgren D (1993) The population biology of clonal deployment. N, Clonal Forestry I, Genetics and Biotechnology. Ahuja, M. R. And Libby W. J. (eds.) Spinger Verlag, 49-69

Messaoud Y, Bergeron Y, Asselin H (2007) Reproductive potential of balsam fir (Abies balsamea), white spruce (Picea glauca), and black spruce (Picea mariana) at the ecotone between mixed wood and coniferous forests in The boreal zone of Western Quebec, American Journal of Botany 94 (5). 746–754

Namkoong G, Synder EB, Stonecypher RW (1966) Heritability and gain concepts for evaluating breeding systems such as seedling seed orchards, Silvae Genetica 15(3): 61-100

Sakıcı OE, Ayan S (2016) Türkiye, Azerbaycan ve Orta Asya Türk Dev-letlerinin Orman Varlıkları Bakımından Karşılaştırılması, Türk Dünyası İlmi Araştırmalar Sempozyumu, 29-30 Mayıs, 2016, Ce-lalabat, Kırgızistan

Shelbourne CJA (1969) Tree Breeding Methods. New Zealand Forest Research Institute, Technical Paper No, 55, ODC, 165. 3/7, New Zealand

SAS Inst. Inc.: SAS/STAT Users’s Guide, Release 6.03 Edition, Cary, NC, (1988), 1028 p,

Sokal, RR, Rohlf FJ (1995) Biometry, Third Edition, W. H. Freeman and Company, New York, 887 p

Şevik H (2010) Uludağ Göknarı (Abies nordmanniana subsp. bornmül-leriana Mattf.) Populasyonlarında Genetik çeşitliliğin yapılan-ması. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon

Ujiie M, Katayose T, Kudoh H (1991) Seasonal changes of chemical components in the cones from various clones of Abies sachali-nensis in a seed orchard and germination test of the mature seeds, Plant Physiology and Biochemistry 48(1)1: 157-182

Velioğlu E, Çengel B, Kaya Z (1999) Kaz Dağlarındaki Doğal Karaçam (Pinus nigra Arnold. susp. pallasiana (Lamb.) Holmboe.) Popu-lasyonlarında Genetik Çeşitliliğin Yapılanması, Orman Ağaçları ve Tohumları Islah Araştırma Müdürlüğü, Teknik Bülten No 1, Ankara

Yahyaoğlu Z, Ölmez Z (2005) Tohum Teknolojisi ve Fidanlık Tekniği, Kafkas Üniversitesi, Yayın No, 1, Artvin